Güneş Fırtınaları Nedir? İleride Hayatımızı Nasıl Etkileyebilir?

0
202
Earth and galaxy. Elements of this image furnished by NASA.

Güneş Fırtınaları tehlikeli midir? Güneş Fırtınalarının teknolojik aletler üstünde etkisi nasıl olur? Gelecekte yaşanacak olan Güneş Fırtınaları Dünya’yı nasıl etkileyebilir? Güneş Fırtınaları günlerce sürebilecek bir elektrik kesintisine yol açabilir mi? Tüm dijital verilerimiz silinebilir mi?

Herkese merhaba! Geçenlerde bir gün Youtube’da bilim hakkında videolar izlerken Barış Özcan’ın “Dünya 2025’teki Güneş Fırtınasına hazır değil!” başlıklı videosuna denk geldim. Videoyu izlerken Güneş Fırtınalarının Dünya üzerinde nasıl etkiler yaratacağı hakkında pek bir bilgi sahibi olmadığımın farkına vardım. Literatür araştırmaları yapmaya başladım ve Güneş Fırtınalarının “Aurora Borealis” oluşumuna sebep olduklarını öğrendim. Ayrıca Güneş Fırtınalarının hareketliliğine göre uzay hava durumu oluşmaktadır. Ben de ilk duyduğumda bu bilgilere çok şaşırmıştım. Peki, Güneş Fırtınası tam olarak nedir? Nasıl oluşur?

Herkesin orta okulda öğrendiği gibi madde 3 temel halden oluşur. Bunlar katı, sıvı ve gazdır. Ama sonradan bizlere söylenen bir başka hal daha vardır. Bu Plazma halidir. Örneğin: Güneşimiz. Madde bu haldeyken elektronlar rahatça hareket edebilirler. Her Yıldız’da olduğu gibi Güneş’te de manyetik alan vardır. Elektronlar manyetik alan doğrultusunda hareket ederler ama Güneş’in manyetik alanı çok düzgün değildir. Kendi ekseninde dönmesinden dolayı manyetik alanı arap saçına benzer. Bu sebepten dolayı bazı noktalarda manyetik alan çizgileri kesişir ve belirli noktada biriken enerjinin etrafa parçacıklarla yayılmasıyla “ Plazma Bulutu ” oluşur. Bu bulut tıpkı nükleer bomba atıldıktan sonra oluşan mantar şekline benzer. Biz bu plazma bulutuna Güneş Fırtınaları diyoruz. Güneş Fırtınaları genellikle birkaç dakika veya saat sürer. Ayrıca, Güneş Fırtınalarının bir döngüsü bulunmaktadır. 

Bilim insanları yaklaşık 400 yıldır Güneş’in aktivitelerini kayıt altına almışlardır. Kayıtlar incelendiğinde bu fırtınaların 11-88 ve 1000-10.000 yıllık döngüleri bulunduğu tespit edilmiştir. Buzullardaki kalıntılarda yapılan incelemeler sonrası döngülerin gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Her 11 yılda bir bu aktivitelerin bir pick noktasının olduğunun ve 88 yılda bir de 1921 yılında olduğu gibi çok güçlü Güneş Fırtınaları meydana gelebilecektir. 

Uzay hava durumu gibi kavramları ilerleyen yıllarda daha sık duyacağız. Çünkü ilerleyen yıllarda çok büyük bir Güneş Fırtınası bizi bekliyor olabilir. 100 yıl önce gözlemlenen iki büyük doğal felaketlerden birini şu sıralar yaşıyoruz. Bunlardan biri 100 yıl önceki İspanyol Gribi. Diğeri ise Mayıs 1921 ‘de meydana gelmiş olan 20. yüzyılın en büyük Güneş Fırtınasıydı. Bu fırtına da Güneşten gelen yüklü parçacıkların üzerindeki elektrik ile telgraflar kendi kendine çalışmış ve birçoğu yanmıştır. Bu sebepten dolayı Ukrayna’da ve dünyanın birçok yerinde yangınlar açığa çıkmıştır. Güneş Fırtınası 3 gün sürmüştür ve 3 gün boyunca hiçbir telgraf çalışmamıştır. Aynı zamanda araçlar da çalışamamıştır. Sadece kutuplarda görülen Aurora’lar dünyanın birçok yerinde gözlemlenmiştir. Bu olay Carrington Olayı olarak da bilinmektedir.

A beautiful scenery of Aurora borealis in the night sky of Tromso Lofoten Islands, Norway

Şu ana kadar gerçekleşen büyük veya mega Güneş Fırtınalarında günümüze göre eksik olan bir şey vardı. O da teknolojiydi. Günümüzde yani yaklaşık 40 yıldır çok büyük bir Güneş Fırtınasına maruz kalmadık. Ama büyük bir Güneş Fırtınası olması durumunda günlerce elektrik kesintileri ve elektronik cihazlarda oluşabilecek statik elektrikten dolayı zararlar meydana gelebilecektir. Böyle bir durumda Türkiye’nin 1 gün elektriksiz kalmasının zararı yaklaşık olarak 1 milyar dolardır.Bu rakam dünya için ise 400 milyardan fazladır.

Yapılan hesaplamalar ve öngörüler sonucunda içinde bulunduğumuz 88 yıllık döngünün sonuna geliyoruz. Önümüzdeki 3-5 yıl içinde büyük bir Güneş Fırtınası beklenmektedir. Tahminlere göre Temmuz 2025 yılında gerçekleşeceği öngörülmektedir. Fırtına eğer mega bir Güneş Fırtınası olursa işte o zaman neyle karşılaşacağımızı hiç kimse tam olarak bilememektedir. Elimizde sadece tahminler var. Tahminlerden biri şu ana kadar biriktirdiğimiz tüm bilgiler ve dijital verilerimizin silinmesi durumu gerçekleşebilir. Umarım önümüzdeki yıllarda gerçekleşecek olan Güneş Fırtınası bu tipte bir fırtına olmaz.


CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here