İzafiyet

Sizlere son zamanlarda oldukça etkinlendiğim ve beni düşünmeye sevk eden Ankara Devlet Tiyatroları’nda izlediğim “İzafiyet” oyunundan basetmek istiyorum. (Dikkar spoiler içerir!). Tek perdelik bu oyunun yazarı Mark St. Germain, çeviren ve yöneten ise Buğra Koçtepe. Oyun, 20. yüzyılın en büyük fizikçilerinden biri olan Albert Einstein’ın insani ilişkilerini ve bilim anlayışını demonstre ediyor; bunu da, çocukken terk ettiği kızıyla yüzleşmesi kurgusu üstünden sunuyor izleyicilere. Rasyonel bir bilim insanı olan Eisntein’in yalnız kalma arzusunu, bağlanma sorunlarını ve iç dünyasını ifade etmeme eğilimini “tüm insanlığı sevmek bir insanı sevmekten daha kolaydır.” cümlesiyle meşrulaştırdığını gördüğümüz, iyi bir baba iyi bir eş olmanın onun nezdinde ne ifade ettiğini anlamaya çalıştığımız bir diyalog var oyunda. Kızı da, bir baba çocuğuna vermesi gereken şefkati gösteremeyip iyi bir baba olamazken “greater good”, o çocuğun hayatında kapanmayacak derin yaralar oluşturduktan sonra ne anlam ifade eder ki yaklaşımını sunuyor.

 Oyunun benim için en dikkat çekici kısmı “fayda erdemin üstündedir” üstüne dönen tartışma oldu. Bu soru, kişisel görüşlere ve tercihlere bağlı olarak farklı şekillerde yanıtlanabilecek, felsefi tartışmaların da konusu olmuş ve farklı etik teorilerinin de yolunu açmış olması bakımından oldukça zor elbette. Fayda ve erdem kavramlarının bağlamlarını derinlemesine sindirmek gerekiyor belki de. Ama temelde herkesin üstüne düşünmesi gereken bir soru, eyleminin sonucu mudur değerli olan yoksa eylemin kendisi mi, etik değerin ölçütü erdem mi yoksa fayda mı? Başarılı insanları yüceltmenin ardındaki sır perdeleri aralandığında yozlaşmış davranışlarını görmek, insanlığa bu denli büyük katkısı olanların nasıl böyle bir iç dünyaya sahip olabildiğiyle yüzleştirmesi oldukça sarstı diyebilirim. Oyunda bu konudan bahsedilirken birkaç bilim insanı örneğinin üstünden gidiliyor. Bu bahsi geçen bilim insanlarından biri Henry Ford. Kızı Einstein’e, Ford’un otomobillerin yaygın ve erişilebilir hale gelmesini sağlamasının yanı sıra Yahudilere karşı açıkça düşmancıl bir tavır sergilediğini ve antisemitizmin yayılmasına katkıda bulunduğunu söylüyor. Einstein ise kızına oraya nasıl geldiğini soruyor ve kızı araba ile diyor, işte bu da Einstein’in tezini doğrulayacak nitelikte bir yanıt oluyor ve bireysel ahlak çerçevemizde davranışlar sergilememiş olmasının insanlığa büyük bir şey kattığı gerçeğini değiştirmediğini vurguluyor, bu denli büyük katkıları sunan birinin erdemli temelleri olup olmamasını pek de önemsemiyor. İkincil bir örnek ise Thomas Edison, elektrikle ilgili çalışmaları sırasında hayvan deneylerine başvurmuş olması filler ve atlar üzerinde elektrik akımının etkisini gözlemlemesi ve birçok hayvanın ölümüne sebep olması, aynı zamanda ölüm cezasının infazında elektrikli sandalye kullanımını desteklemesi büyük bir tartışma konusu. Bu noktada sizin düşünceleriniz neler? Sizce büyük bilimsel ilerlemelere imza atmaları, davranışlarını meşrulaştırmaya yetiyor mu?

 Son bir not olarak, Einstein ile ilgili yaptığım araştırmalar esnasında Prof. Dr. Kerem Doksat’ın sayfasında, “Şizo-paranoid Dâhiler” başlıklı yazısında şöyle bir kısma rastladım, “Sevgili talebelerim ve insanla ilgilenen herkes, insanlık tarihi böyle şizoid dâhilere çok şey borçludur. Bâzı endişe verici hususları vurgulamak isterim. Bu dâhi yaratıcılar aşırı derecede izole ve yapayalnız hayatlarında çok alıngan ve arrogan (ânında sözlük: kibirli, böbürlenen) da olurlar. Einstein sosyal taraflarıyla “yırtmıştı” ama çocukları şizofren olmuştu.”

0 Shares:
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şunlar da Hoşunuza Gidebilir

Girişimcilik İçin Hazır Olduğunuzun 5 Göstergesi

Girişimci olmak herkesin harcı değildir. Bazıları doğru zamanı bekler. Bazılarının ise güvenceye ihtiyacı vardır. Ancak girişimci olma kararı verenlerin çoğu aslında doğru bir zihniyete sahip değildir. Eğer siz de girişimciliğe adım atmak istiyorsanız aşağıdaki özelliklere sahip olmanız gerekiyor. Girişimcilik hiç de kolay değildir, ancak belki de sizin akıl sağlığınız için gerekli de olabilir.

Girişimciler Delidir

Girişimci olmak mantıksızdır. Bir girişimci olmanın getirilerini (yani olasılık dahilinde mümkün olan tüm sonuçları) güvenli bir hayat süren…

İşinizi Büyütmeden Önce Avukatınıza Sormanız Gerekenler

Pek çok küçük işletme sahibi, gündelik konulara reaksiyon göstermek için epey zaman harcar, ama kritik konularda aksiyon almanın önemini göz ardı eder. Aynı çaba ve azmi iş büyütme konusunda da göstermek gerekir. İşinizi büyütmeden önce yapılan hukusal planlamalar başarı ve başarısızlığın en önemli koşuludur.

Kadın Girişimciler İçin 6 Öneri

Kadınlar için eşsiz zorluklarla yüzleşmek çok sıra dışı değil, özellikle klasik anne ve kadın rolünü işteki talepler ve idarecilikle yürütmeye çalışırken. Uzun yıllardır iş sahibi birisi olarak ve aynı zamanda kadınların kendi etiket işlerini yürütmeleri konusundaki eğitimlerimden kadınların kendi işlerini yürütmeleri için birkaç öneriye sahibim.

Uludağ Ekonomi Zirvesi

Girişimcilik Vakfı Fellowları olarak 24-25 Mart'ta Uludağ Ekonomi Zirvesi'ndeydik. Burada yeni insanlarla tanışırken, sektörlerin ekonomik durumlarını, gelecekte iş dünyasını nelerin beklediğini ve devlet politikalarını sektörlerin lider isimlerinden dinlenme olanağı yakaladık.