Merak Etmenin Önemi

Merak, hepimizin sahip olduğu sınırsız süper güçlerden biri. Yaygın tanımlara göre araştırma  ve öğrenme isteği. Bana göre ise kendimi tanımlarken kullandığım birkaç sıfattan biri. Peki ya  sizin için ne? 

Evrimsel süreçte merak, atalarımızı yaşam alanları ve icatlar keşfetmeye, av ve avcılar  hakkında bilgi edinmeye yöneltti. Hayatta kalmamıza yardım ederek bize doğal bir güdü  olarak geçti. Bu sebeple her insan merakla doğar ama bunun zaman, düşünce yapısı,  önyargılar gibi çeşitli nedenlerle giderek körelmesine maalesef izin verir. 

Psikolog Jean Piaget, merakın atalarımızın hayatta kalmasına yardım etmenin yanında  duygusal zekamızın başlangıcını da oluşturduğunu söyledi. Merak, empati ve bağ kurmamızı  sağlayarak bize başkalarını yaşam mücadelemize dahil etmeyi öğretti. Bunun yanında filozof  ve psikolog William James merakın daha iyi bilişe yönelik bir dürtü olduğunu ve bizi deneyim  yoluyla nasıl bilgi edineceğimize götürdüğünü açıkladı. 

Meraklı olmamızın bir diğer sebebi ise beynimizin merak sonucu gerçekleştirilen eylemleri  ödül olarak algılıyor olması. Merak ettiğimizde beynimiz ödül bekleyerek dopamin salgılıyor  ve kendimizi daha iyi hissetmeye başlıyoruz. Bunun sonucunda acıkmışken bir şeyler yemek  gibi merak edip yeni bir şeyler öğrenmiş olmak da bizi heyecanlandırıp mutlu ediyor.

Günümüzde merakı ikiye ayırabiliriz. İlki yeni olana karşı doğuştan bir dürtü şeklinde gelen  algısal meraktır. Bu; görüntü, ses ve koku gibi yeni duyusal deneyimleri ve uyaranları  keşfedip arama konusunda bize yardımcı olur. Bebeklerde ve hayvanlarda yaygındır. Bir  parkta dolaşırken aniden tanımadığımız bir kuş sesi duyup o sesi dinlemeyi veya bir markette  alışveriş yaparken raflarda gördüğümüz birbirinden farklı ürünleri incelemeyi örnek olarak  verebiliriz. İkincisi ise epistemik meraktır. Bunu bilgi toplamaya yönelik belirgin bir şekilde  hissedilen insani arzu şeklinde açıklayabiliriz ve belirsizliği en aza indirmek için kullanırız. Bir  konuyu daha iyi anlamak için makaleler ve çevrimiçi kaynaklardan araştırma yapmak veya  keşfetme arzusuyla farklı bir şehre ve ülkeye seyahat etme isteği duymak günlük hayatımızda  karşılaştığımız epistemik merak örnekleridir. 

Merak duygusu özellikle öğrenme ve keşfetme sürecinde önemli bir konuma sahip. Yeni  bilgiler edinme arzusu duymamıza ve bunun sonucunda doğal bir içsel motivasyon kaynağı  oluşturmamızı olanak sağlıyor. Bunun yanında zihinsel uyarılarımızı artırıyor ve bizi  ilgilendiğimiz farklı konuları araştırmaya, sorular sormaya, açık fikirli olmaya ve daha derin bir anlayışa ulaşmaya yönlendiriyor. Aynı zamanda mevcut durumu değerlendirip yeni çözümler  bulmamıza, inovasyona ve yaratıcılığa da teşvik ediyor. 

Ayrıca merakın bizi keşif ve deneyimleme yolunda yönlendirdiğini de söyleyebiliriz. Yeni  yerler keşfetmemize, farklı kültürleri deneyimlememize veya yeni beceriler edinmemize  yardımcı oluyor. Kısaca, insanların kendilerini geliştirmesini, dünyayı anlamasını ve  hayatlarını zenginleştirmesini sağlıyor. 

Sizinle bana “Bir kitap okudum ve hayatım değişti.” dedirten Sofie’nin Dünyası’ndan  merakımızı kaybetmememiz gerektiğinin önemini gösteren bir alıntı paylaşmak istiyorum: 

“Biz tavşanın tüylerinin en diplerinde oturan kımıl kımıl böcekler gibiyiz. Ama filozoflar büyük  sihirbazın gözlerinin içine bakabilmek için ince tüylerin uçlarına tırmanmayı denerler. Farklı  nedenlerle insanlar günlük hayata öylesine bağlanırlar ki, hayata hayret etme duygularını  bastırırlar. Onlar tavşanın tüylerinde ta diplere yerleşip orada rahat ederler ve bütün bir  hayatı aşağıda geçirirler.” 

Yazının başında da bahsettiğim gibi kendimi meraklı olarak görüyorum. Tüm bu araştırmalara  ek olarak benim için merak; eskiyi yeniden yorumlayıp farklı bir düzene koyabilmek, cesur olup her yeni güne başlarken heyecanlanmaya ve sorgulamaya devam edebilmek demek.  Bunun yanında yeni ihtimalleri kucaklarken kendini dinlemek ve kendi özünü unutmamak,  yargılamadan sevebilmek demek bazen de… 

İlayda Özırmak

0 Shares:
Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şunlar da Hoşunuza Gidebilir

Webrazzi Finansal Servisler 2016’da Neler Oldu?

Girişimcilik Vakfı ile gittiğim ilk etkinlikten sonra konferansta neler olduğu ile ilgili gördüklerimi aktarmak istiyorum. Girvak ailesine katılmanın verdiği heyecanla her etkinlikte yeni şeyler öğreniyor olmak mutluluk verici. Gelin şimdi konferansta neler olduğuna bakalım.